Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrena DURANGO | Durangoko kartzelako presoetako bat izan zen. Durangoko UGTko kidea zen Mendizabal lantegian lan egin zuenean. Bonbardaketa ostean seme-alabekin erbesteratu egin zen. Frantziak 1938an errefuxiatuak kanporatu zituztenean, Durangora itzuli zen eta auzokideek salatu egin zuten. Bilboko Orue espetxean urte bi egin zituen, Durangokoan bat.
Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrena DURANGO | Gaur egun Nevers eskola kartzela izan zen. Lehenengo langile-batailoietako esklabuak izan ziren bertan. Baina, 1939ko azaroan, emakumeentzako espetxe izendatu zuten. Espainiako gainerako kartzeletatik ekartzen zituzten presoak, Andaluziatik esaterako. Trenez ekartzen zituzten. 1940ko abenduan itxi zuten, baina urte laburrean, bost emakume eta sei ume hil ziren.
Durangoko 85. bonbardaketaren urteurrena DURANGO | Gerra garaiko presoek Durangon ere lan behartuak egin zituzten. Uriaren berreskuratze lanetan 300dik gora presok parte hartu zuten. Durangoko bi fabrika entzutetsuk ere presoak erabili zituzten euren jardunean, 1938 eta 1939 urteetan: Fundición y Talleres Olma eta Hijos Ortiz de Zarate.
Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrena DURANGO | Carmen de Gurtubay y Alzola 1910ean jaio zen Madrilen. Ideologikoki sozialismo moderatu eta Indalecio Prietoren aldekoa zela esaten zen, eta Euskadiren Estatutuaren alde zegoela ere bai. Gerra hasi zenean lehenengo Bartzelonara joan zen eta, gero, Parisera. Urte horietan errepublikaren aldeko jarrera zeukan. Gerra amaituta, Espainiara joan zen eta aliatuei …
Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrena DURANGO | 1937ko apirilaren 28an miliziarrak eta gudariek Iurreta eta Durango lotzen dituen Montoiko zubia lehertarazi zuten. Iurretako Berezigane eta Matiena aldetik gerturatu ziren Molaren soldaduak. Aurre egiteko aukerarik ez zutela ikusita, atzera-egitea erabaki zuten gudariek eta miliziarrek. Baina nazionalei aurrera egitea galerazteko zubia lehertu zuten.
Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrena DURANGO | Nafarroako gaztez osotutako erreketeen unitatea izan zen. Sortu zenean, 670 erreketek osatzen zuten. Otxandio nazionalean esku geratu zenean, bertan kokatu ziren. Saibi eta Intxortako borroketan parte hartu zuten. Apirilaren 28an, Durangon sartzen lehenengoak eurak izan ziren.
Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrena DURANGO | 1937ko apirilaren amaieran, Durangoko kanposantua eta Santikurutz inguruko baserrien artean fronte-lerroa ezarri zuten, Berriztik eta Abadiñotik ingurutzen zebiltzan tropei aurre egiteko. Kanposantu barruan ere borroka gogorrak izan ziren. Orduko tiroen arrastoak oraindik ere ikusi daitezke hobi batzuetan.
Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrena DURANGO | Emakume Abertzale Batzako kidea izan zen eta Durangoko EAJko udal batzordeko lehen emakumea. Bonbardaketatik bizirik atera zen. 1935etik, Durangoko Udal Batzarreko kide izan zen, gerra garaianerantzukizunak izan zituen.
Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrena DURANGO | Espainiako Gerra Zibilak iraun zuen bitartean Durangotik kanpo egon zen gurutzea. Biltegi bat egokitu zuten Bilboko portuan, Bizkaiko elementu artistiko batzuk babesteko. Horietako bat Kurutziagako gurutzea izan zen.
Durangoko bonbardaketaren 85. urteurrena DURANGO |Kirikiño batailoia 1936ko abenduan sortu zen, EAJren Eusko Gudarostearen ekimenez. 342 gudari zituen urtea amaitu orduko. Euzko gudarostearen 55. batailoia zen. Nagusiki Durangaldeko gazteez osotuta zegoen eta Durangoko jesuiten kolegioan izan zuen kokapen nagusia. Evaristo Bustinza “Kirikiño” idazle mañariarraren izena hartu zuen.
